Canlı hayvan, Et ve Süt’de Arz-Talep projeksiyonu ve önemi

TÜİK verilerinin sağlıklı olup olmadığı konusunda hep kuşku duymuşumdur. Ancak TÜİK in açıklamış olduğu verilerin içerisinde en sağlıklı veri analizlerinin Süt üretimi veri analizleri olması gerektiğini düşünenlerdenim. Çünkü en başta süt üreticileri birlikleri olmak üzere hayvancılık ile ilgili bütün kooperatifler ve ne yazık ki Damızlık Üretici birlikleri süt icmali yapmakta ve bu işlem sebebi ile de para kazanmaktadırlar.

Süt icmali işlemi ile ülkede kayıt altında bulunan bütün hayvanlardan üretilen sütlerin kayıt altına alınmalarını ve neticede üretilen toplam süt miktarını kayıt altına alınmaktadır. Ancak söz konusu kayıt sistemleri kamuoyu bilgisine kapalıdır. Bu ve bunun gibi uygulamaların yanlışlığını her platformda dile getirmiş birisi olarak açık toplumsal paylaşım ve kamuoyu nun açık denetimine kapalı olan sitemlerin sağlıklı işlediği konusundaki endişe ve şüphelerimizi rahatlıkla ifade edebiliriz.

Her zaman ve her şekilde dile getirdiğim gibi Gıda Tarım ve Hayvancılık sektörleri multidisipliner sektörlerdir. Ve en temelde Makroekonominin ayrılmaz parçalarıdır. Ve bu sektörler ile ilgili bütün karar alıcıların önlerinde bu sektörlere ait bütün verilerin olması mutlak suretle gereklidir ve hatta zorunludur.

Ancak ülkemizdeki uygulamalara baktığımızda sistemin gerçekte hiçbir zaman bu şekilde işletilmediğini rahatlıkla ifade edebiliriz.

analitikbakis.org da okuduğumuz habere göre TÜİK verileri kaynak gösterilerek Haziran 2019 ayı verilerine göre bir önceki yıla nazaran Süt üretiminde azalma olduğu ifade edilmektedir. Çiğ süt üretimindeki azalma teknik olarak iki temel göstergeyi bize ifade etmektedir. İlki eğer sığırcılığı konuşacak olur isek boğa altı inek sayısında azalma ya da küçükbaş olarak ifade edecek olur isek; damızlık koyun ya da keçi sayısının azalmış olabileceğini ifade edebiliriz. İkinci olarak ise; birim hayvan başına verim kabiliyetinin düşmüş olabileceğini ifade edebiliriz.

Konunun can alıcı noktası tam da burada kendisini göstermektedir. TÜİK in açıkladığı verilere ham veriler ya da sonuç verileri adını verebiliriz. Peki ancak neden?

Bir az evvel Toplumsal paylaşımın öneminden ve verilerin kamuoyu’ nun açık denetimine sunulması gerektiğinden konu açmıştık. Süt icmali kanalı ile elde edilen veriler ham verilerdir. Çünkü veri tabanı öncesi ve veri tabanı sonrası verilerin ne ve nasıl olduğu konusunda bize herhangi bir bilgi sunmamaktadır.

Bu noktada işlemleri ilk noktadan almamızın şart olduğunu ifade edebiliriz. Diyelim ki herhangi bir damızlık süt sığırcılığı ya da damızlık koyunculuk projesi yapıyoruz. Söz konusu projelerde ekonomik analizlere dayanak teşkil edecek “SÜRÜ PROJEKSİYONLARI VAR MIDIR? YOK MUDUR?” Elbette vardır ve olması gerekir. Yine bu sürü projeksiyonları ile birlikte proje öncesi durum ya da kar’a geçiş analizleri var mıdır? Elbette vardır. Yani söz konusu işletmede elde edilecek gelir ve bütün safhalarda gider de dahil nakit akım analizleri var mıdır? Elbette vardır.

Peki bu noktada öncelikle işletme bazında söz konusu işletmelerin fizibilite analizlerinin realize olup olmadıklarının kayıtları var mıdır? Bu sorunun cevabı bana göre soru işaretidir.

Damızlık Sığır ve Koyun Keçi Yetiştirici Birliklerinin ya da Süt üretici Birlikleri ya da Hayvancılık Kooperatiflerinin görevlerini tam olarak yerine getirmiyorlar ifadesini kullanmamızın ilk basamağı tam da buradan başlamaktadır. Bu kuruluşlar yapmış oldukları Süt İcmali karşılığında devlet tarafından belli bir pirim ile ödüllendirilmektedirler. Ancak süt icmalinden gelen bu bilgi bana göre ham dır. Çünkü işleyen bir hayvan kayıt sistemi olduğuna göre hangi hayvandan ne kadar süt alındığı ve üretilen sütün miktar ve kalitesinin ne olduğu konusunda hiçbir bilgi söz konusu değildir. Yeri gelmiş iken sütün kalitesinden ne anlamamız gerektiği ayrı bir başlık konusudur ve bir sonraki yazımızda bu konu ele alınacaktır.

Ülkemizde üretilen Damızlık canlı materyalden başlayarak kasaplık sığır ve koyun varlığının tam olarak bilinmesi sağlıklı işleyen bir kayıt mekanizması ile mümkündür. Yetkililer bu kişi bizim ile dalga mı geçiyor zaten bir kayıt sitemimiz var ve işliyor diyebilirler. Benim bu satırlarımı tekzip edebilmeleri ancak ve ancak işleyen kayıt sisteminin kamuoyu’nun açık bilgi ve denetimine sunulması ile mümkündür.

Başta Canlı hayvan materyalimiz olmak üzere, Damızlık ve Kasaplık Sığır ve Koyun varlığımızın gerçek rakamlar ile bilinmesi ve sağlıklı işleyen Damızlık Koyun ve Damızlık Koyun ve Keçi kayıt sisteminin kamuoyu’nun açık bilgi ve denetiminde olmasının sağlanması aynı zamanda üretilen sütün kalitesinin de kamuoyunun açık denetiminde olması hem işletme bazında ve hem de ülke bazında yani makro ve mikro ölçekte bize önümüzü gören işletme politikaları ve sağlıklı makro ekonomik politikalar oluşturmamızı sağlayacaktır.

Ya da farklı bir deyiş ile hayvancılık ile ilgili ithalat politikalarımızın oluşması da dahil olmak üzere politik anlamda karar alma mekanizmalarımızın sağlıklı ve doğru karar almalarının önü açılacak ve bütün bu olaylar kamuoyu açık bilgisi ve denetimi dahilinde olur ise kamuoyunun söz konusu politikalar hakkındaki bilgi ve kanaatleri de daha berrak hale gelebilecektir.

Genel anlamda Canlı Hayvan materyali olmak üzere Damızlık ve Kasaplık hayvan materyali konusunda sağlıklı işleyen bir kayıt sitemi aynı zaman veri tabanı öncesi Süt icmali nin sağlaması niteliğinde olacaktır.

Veri tabanı sonrası süt tabiri ise işlenmemiş ancak kalitesi tespit edilmiş çiğ sütün işlendikten sonraki kayıt sistemi ile gıda olarak nasıl ve ne şekilde değerlendirildiği ve süt ürünlerinin  nasıl ve ne şekilde piyasaya arz edildiği konusunu ifade eder ki bu da detay içeren farklı bir konudur.

Damızlık ve kasaplık canlı hayvan et ve et sanayi, süt ve süt sanayi için arz ve talep projeksiyonları nın sağlıklı olabilmesi ancak iyi işleyen sağlıklı bir kayıt sitemi ile mümkündür.

Asgari olarak sektör paydaşların tarafından gözlemlenebilen ve denetlenebilen kaliteyi gözeten, veri tabanı öncesi kayıtları da içeren iyi işleyen sağlıklı bir kayıt sistemi ülke ekonomisi bakımından hayati öneme sahip değerdedir.

Veri tabanı sisteminin hemen her safhasında gerek damızlık ve kasaplık bazda ve gerekse kaliteli süt üretimi konusunda arz ve talep projeksiyonları net ve doğru kararların alınabilmesinin temel ve vazgeçilemeyecek birer ön şartıdır.

 

Ahmet Nizamettin Güvener

Menü