Patates ve Soğan’da Örümcek Ağı Teoremi çöktü mü ?

24 Nisan 2019 tarihinde tarimdünyasi.net tarım haber gazetesinde yayına alınan ve Ali Ekber Yıldırım imzası ile yayınlanan patates ve soğanda örümcek ağı teoremi çöktü başlıklı yazı ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal ve siyasal kaotik ortamda ekonomi ve tarım sektörü ile ilgilenen herkesin ilgisini çekti.

Ayrıca Yeniçağ Gazetesinden Mehmet Faraç 26.Nisan.2019 tarihli yazısının bir bölümünde Millete Zehir Yediriyorlar ara başlığı ile Afratoksin li patates ve soğanların piyasada satışta olduğunu ifade etmekte idi. Yazılı ve görsel medyada hemen her gün güncel Tarım ürünleri haberleri kamuoyunun gündeminden hiçbir şekilde düşmemektedir. Bu durum kamuoyunun ilgisini üzerinde toplamakla birlikte sektörün devamlı olarak SOS verdiğinin açık bir belirtisi olmakta ve konular ile ilgili herhangi bir çözümün de bu güne kadar üretilemediğini de göstermektedir.

Sayın Ali Ekber Yıldırım ın tarimdünyasi.net tarım haber gazetesinde yayınlanan patates ve
soğanda örümcek ağı teoremi çöktü başlıklı yazısı bize göre tam ve yerinde bir uyarının İRONİ olarak ifade edilmesinden ibarettir. “Örümcek ağı teoremi” “üretici tarafından planlanan , fakat üretimin fiyat değişmelerine ancak gecikmeli adaptasyonunun doğurduğu devresel miktar ve fiyat değişmelerini açıklar.” (Prof.Dr Gülten Kazgan Tarım ve Gelişme shf; 198) Fiyat teorisi Statik tam rekabet şartlarında (arz ve talep eğrilerinin belirleyen şartlar veri iken) bir malın üretim miktar ve fiyatının, arz ve talep eğrilerinin kesiştiği noktada belirlendiğini gösterir.

Uzun dönemde arzı ve talebi dengeye getiren bu fiyat (Normal fiyat) arızi bir sebep ile dengeden uzaklaştığında, denge noktasına tekrar dönmesini piyasa güçleri sağlar.Oysa üretimin fiyattaki değişimlere intibakı uzunca bir gecikme ile oluyor ise, statik şartlarda dahi üretim ve fiyat denge noktasına dönmez. Devresel dalgalanmalar ortaya çıkar. İşte ÖRÜMCEK AĞI teoremi bu tür
dalgalanmaları açıklar.

(Prof.Dr.Gülten Kazgan age Shf; 198) Elbette Tarım sektöründeki bu durum iktisat ilminin çok önemli bir konusudur. Ülkemizde yaşanan ekonomik krizin neticesinde ve yanlış uygulanan politikaların bir tezahürü olarak patates ve soğan
ürünlerimizde gerçekleşen fiyat artışları ve ithalat önlemi Örümcek Ağı teoreminin çökmesinden değil aksine tarım sektörünün liyakat ve ehliyet sahiplerince yönetilmediğini acı bir dil ile ifadesi olarak algılanmalıdır.

Ülkemizde Gıda Tarım ve Hayvancılık sektörleri gibi son derecede piyasa sinyallerine hassas
sektörlerdeki yapısal eksikliklerin dile getirilmesinin vakti çoktan geçmiştir.
Burada bahse konu olan durum tarım ve hayvancılık sektörlerindeki idari, teknik ve teknolojik altyapıları ile ilgili eksiklikler değildir. Tarım ve Hayvancılık sektörleri öncelikle Gıda Sanayimize girdi temin etmektedirler ve tarım ve hayvancılık sektörlerimizdeki idari, teknik ve teknolojik altyapı eksiklikleri elbet teki bu sektörlerimizden girdi alan Gıda Sektörlerimizi de doğrudan etkilemektedirler. Mesela Tarım ve Hayvancılık sektörlerimizde ki ölçek ekonomisi kalite ve verim düşüklüklerine sebep olmakta ve doğrudan gıda sanayimizi ve tüketicimizi ilgilendirmektedir.

Bunun ile birlikte benim bu noktada üzerinde durmak istediğim yapısal eksiklik şudur;
Tarım ve Hayvancılık sektörlerimiz doğrudan ekonomi politikalarını etkileyen ve ekonomi siyaseti anlamında üreticisi ve tüketicisi ile ülkemizin makro ekonomik dengelerini bütünü ile etkileyen kararların alındığı ekonomik faaliyet alanlarını oluşturmaktadırlar.
Hal böyle iken Tarım ve hayvancılık sektörlerimizde alınan ekonomik kararların altyapısı hangi parametreler ile ölçülmektedir bilinmekte midir? Ya da daha net ve doğru bir ifade ile mesela gıda enflasyonunu aşağı çekmek için patates ve soğan ithalatı ile ilgili olarak bu kararın alt yapısını oluşturabilecek ekonomik parametreler ekonomi bürokrasisinin ya da ekonomik karar alıcıların elinde var mıdır? Yoksa bütün bu karar alıcıların aldıkları kararın altı boş mudur? Yani aldıkları ya da alacakları kararların gerekçelerini ölçülebilir parametreler ile izah edebilecek verileri var mıdır?

Bu satırları yazar iken bilerek yazıyorum ve iddia ediyorum ki ülkemiz ekonomisini idare eden bürokratik ve siyasi karar alıcıların hiçbir kararlarının arkasında Tarım ve Hayvancılık ile ilgili ölçülebilir ekonomik parametreler yoktur. Yani alınan kararların bilimsel anlamda altı boştur. Ve bu noktada rahatlık ile söyleyebileceğim husus ise şudur; HABDER kadrosu bunun için vardır.

 

Ahmet Nizamettin Güvener

Menü